در این مقاله تلاش شده است تا آگاهی خواننده نسبت به رشته‌های میان رشته‌ای مانند MBA و صنایع-سیستم برای تغییر رشته بیشتر شود و داوطلب بتواند راحت‌تر در مورد انتخاب رشته‌ها تصمیم‌گیری نماید.این مقاله در ادامه مقاله ی تغییر رشته در وبلاگ کافه تدریس آورده شده است.اگر مقاله اول را نخوانده اید میتوانید بخش اول مقاله تغییر رشته را مطالعه کنید.

اگر برای تغییر رشته تردید داریم و مطمئن نیستیم چه تصمیمی می‌تواند بهترین یا نزدیک به یک تصمیم مناسب باشد، توجه کردن به پارامترهای زیر می‌تواند در انتخاب یک مسیر اصولی و درست بسیار موثر باشد.

پارامترهای مهم در تصمیم‌گیری برای تغییر رشته:

قبل از معرفی پارامترهای موثر در تصمیم‌گیری برای تغییر رشته در مقطع ارشد، توجه نمایید که باید فرآیند تصمیم‌گیری را به ۳ فاز اصلی قبل از دانشگاه (آمادگی کنکور ارشد رشته مورد نظر)، شرایط حین تحصیل در دانشگاه، شرایط بعد از فارغ‌التحصیلی آن رشته تقسیم‌بندی کنیم. در ادامه به توضیح هر یک از این موارد برای ۲ رشته MBA و مهندسی صنایع-سیستم می‌پردازیم.

۱- شرایط آمادگی کنکور ارشد رشته‌های میان رشته‌ای:

در انتخاب یک رشته جدید و مقایسه آن با رشته قبلی خود، یکی از ابتدایی‌ترین گام‌ها، مقایسه شرایط قبل از ورود به دانشگاه و میزان پیچیدگی ورود به دانشگاه است. تعداد و جنس دروس امتحانی، شدت رقابت و کیفیت متقاضیان، ظرفیت پذیرش دانشگاه‌‌ها در آن رشته مواردی هستند که پیچیدگی شرایط حاکم بر فضای پشت کنکور یک رشته را تعیین میکنند.

حال موارد یاد شده را یکی یکی بررسی میکنیم و در نهایت در قالب یک جدول با آن‌ها آشنا می‌شویم. بیایید برای تفسیر موضوع اول، کنکور ارشد عمران را با کنکور ارشد سیستم مقایسه کنیم. کنکور عمران شامل دروس (زبان، ریاضی عمومی ۱و۲، معادلات دیفرانسیل، مقاومت مصالح ۱و۲، تحلیل سازه‌های ۱و۲، مکانیک خاک، پی، هیدرولیک، مکانیک سیالات، راه سازی و روسازی، فولاد ۱و۲ و بتن ۱و۲) است.

میدانیم هر کدام از این دروس خود چند رفرنس داشته و این تعداد بالا با درجه سختی رفرنس‌های مطالعاتی باعث شده شرایط آمادگی برای رشته عمران از یک رشته‌ای مانند سیستم با ۵ درس (زبان، ریاضی عمومی 1و2، تحقیق در عملیات، آمار و احتمال و اقتصاد) را دارد که به مراتب درس‌های شیرین‌تر و ساده‌تری دارد، سخت تر شود. حال آنکه رشته MBA که فقط شامل ۳ درس (ریاضی عمومی ۱و۲، زبان و جی مت) است. باید توجه کنید که طاقت فرسا بودن شرایط آمادگی آزمون ممکن است به این منتهی شود که در ادامه مسیر قید ادامه تحصیل را بزنیم!

نگاهی دیگر به بحث:

متقاضیان آزمون رشته‌های فنی مهندسی مثل مکانیک، برق، عمران و … همگی دانشجوهایی هستند که به تازگی فارغ‌التحصیل شده‌اند و با تلاش و انگیزه بسیار بالا، آماده رقابت در رشته خودشون برای مقطع بالاتر خواهند بود. علاوه بر این تعداد متقاضیان این رشته‌ها بسیار زیاد است (حدود ۳۰ هزار متقاضی برای برق و عمران). این در حالیست که متقاضیان رشته‌هایی مانند MBA ، شرکت‌کنندگانی هستند مشغول به کار و یا از دانشگاه‌هایی با مسافت دورتر که در حال حاضر دل مشغولی‌های زیادی داشته، که این امر باعث به‌وجود آمدن جو رقابتی بسیار سبک‌تری خواهد شد.

همچنین تعداد کم متقاضیان نیز مورد توجه است، حدود ۱۲ هزار نفر برایMBA و کمتر از ۷ هزار داوطلب شرکت کننده در رشته صنایع-سیستم داریم. ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها نیز یکی از فاکتورهای مهم در انتخاب رشته می‌تواند باشد. باید توجه کنیم که امکان قبولی در رشته‌ای مانند IT حدود ۱۵۰ نفر در دانشگاه‌های روزانه‌ و شبانه تهران است، در حالیکه این عدد برای رشته MBA تا رتبه حدود ۵۰۰ است.

نام رشته تعداد دروس کنکور ارشد جنس داوطلبینی که این رشته را انتخاب میکنند ظرفیت دانشگاه‌ها
MBA 3 عموماً شاغل با دغدغه‌های زیاد نسبتا قابل قبول
مهندسی صنایع – سیستم 5 عموماً دانشجوهای سایر رشته‌ها متوسط
مهندسی عمران 12 عموماً تازه فارغ‌التحصیل‌های آماده بالا
مهندسی مکانیک 8 عموماً تازه فارغ‌التحصیل‌های آماده بالا

نتیجه‌گیری:

شرایط قبل از کنکور باید یکی از ضعیف‌ترین پارامترهای تصمیم‌گیری باشد. شما اگر واقعا به این نتیجه رسیده‌اید که آینده تان با یک رشته خاص در هم تنیده و گره خورده است باید برای موفقیت در آن رشته تلاش کنید. در هر صورت شرایط قبل از آزمون در همه رشته‌ها هم مزایا و هم معایب خاص دارد هم معایب خاص خودشون و نمی‌تواند معیار خیلی محکمی باشد.

۲- شرایط حاکم در دانشگاه در مقطع کارشناسی ارشد:

یکی از پارامترهای مهم در تصمیم‌گیری برای تغییر رشته، آینده آن رشته در مقطع کارشناسی‌ ارشد است. برای رشته‌های فنی و مهندسی تعداد ۲۴ واحد درسی، ۲ واحد سمینار و ۶ واحد پایان‌نامه و در مجموع ۳۲ واحد در دانشگاه‌ها ارایه می‌گردد. بعضی از دانشجویان با ارایه پایان‌نامه و انجام مطالعه و تحقیق رضایت بیشتری دارند ولی افرادی با هدف ورود به بازار کار و نه ادامه تحصیل در مقطع دکتری، با این امر موافق نیستند. در رشته مدیریت کسب و کار، تعداد واحدهای درسی بیشتر بوده و همچنین پایان‌نامه در اغلب دانشکده‌هایMBA ارایه نمی‌گردد. برای کسانی که می‌خواهند جذب بازار کار شوند، گذراندن واحدهای عملی بیشتر و انجام کمتر کار تحقیقاتی بی ارزش، مطلوبیت بیشتری خواهد داشت.

نام رشته پایان نامه جنس واحدها مدت تحصیل
MBA ندارد عملیاتی با هدف آمادگی برای بازارکار 3 سال
مهندسی صنایع – سیستم دارد نسبتا عملیاتی 2 سال
سایر مهندسی‌‌ها یا دیگر رشته‌ها دارد اغلب تئوری‌های سنگین و غیرکاربردی 2 سال

۳- شرایط بعد از فارغ‌التحصیلی:

بررسی تفاوت گرایش‌های مختلف هر رشته، یکی از جزئیات و فاکتورهای شرایط بعد از فارغ‌التحصیلی‌ست. به عنوان نمونه موقعیت‌ها و فرصت‌های شغلی یک مهندس عمران با گرایش مدیریت ساخت با یک مهندس عمران با گرایش زلزله یا محیط زیست چیست؟ رشته یا گرایش مناسب برای اپلای و ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر کدام است؟ این جزئیات رو در قالب مقالات دیگر یا با برگزاری وبینارهای تخصصی به اطلاعتون می‌رسونیم.

در این فرصت فقط روی این موضوع تمرکز کنیم که براساس شرایط بعد از فارغ التحصیلی چه انتخابی داشته باشیم؟ این نکته بسیار حائز اهمیت است که مثلا فارغ‌التحصیلان رشته‌های فنی مهندسی (مواد، معدن، نقشه برداری، عمران، مکانیک، برق و …) تعداد و تنوع فرصت‌های شغلی خیلی کمی پیش رو دارند اگرچه فرصت‌هایی که ممکن هست در آینده داشته باشند، براشون بسیار درآمدزا هست ولی در این خصوص باید به بودجه‌ای که دولت به بخش‌های تولیدی و عمرانی تخصیص می‌دهد هم توجه داشته باشیم که باعث میشه این افراد به عنوان جزئی از کل تاثیرپذیر از گردش کم مالی در این حوزه‌ها باشند.

همچنین باید توجه کنیم که نرخ بالای بیکاری در کشور، شانس اشتغال را در حوزه‌های تخصصی کمتر میکند. در مقابل با داشتن مهارت‌های عمومی مدیریتی قابل اجرا پس از فارغ التحصیلی در رشته‌های صنایع-سیستم و MBA، می‌توانید در سیستم‌ها و بنگاه‌های اجتماعی و اقتصادی، تنوع و تعداد فرصت شغلی بسیار زیادی را ایجاد کنید که حتی با وجود نرخ بالای بیکاری در کشور، اشتغال برای فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها را به مراتب ساده‌تر می‌کند.

نام رشته تنوع حوزه‌های فعالیت شانس پیدا کردن شغل مناسب مهارت‌های کسب شده
MBA بسیار بالا بسیار بالا عمومی و بسیار کاربردی در مدیریت سازمان‌ها
مهندسی صنایع – سیستم بالا بسیار بالا عمومی و نسبتا کاربردی در مدیریت ساختارها
سایر مهندسی‌ها متوسط متوسط رو به ضعیف تخصصی و عموما غیر کاربردی در حوزه‌های متنوع ولی خیلی کاربردی در حوزه تخصصی

جمع‌بندی:

جهت تصمیم‌گیری در مورد اینکه آیا تغییر رشته در مقطع ارشد کاری منطقی هست یا خیر؟ یا اینکه برای مطمئن شدن از تصمیم خود چه شاخص‌هایی را باید در نظر بگیریم، توجه به سه مقطع زمانی قبل از ورود به دانشگاه و کنکور رشته انتخابی، دوران تحصیل در رشته انتخابی و شرایط بعد از فارغ‌التحصیلی اهمیت بسیاری دارد. در مجموع تمام رشته‌ها مزایا و معایب خاص خود را دارند. با توجه به تغییرات اقتصادی و اجتماعی سال‌های اخیر کشور، رشته‌هایی که توسعه فردی را محور کار خود قرار می‌دهند می‌تواند فرصت‌های کاری متنوع‌تری را در پی داشته باشند.